Yoncanın biçim zamanı; yem kalitesi, kuru madde verimi, yeniden sürme gücü ve bitki ömrü arasındaki dengeyi belirler. Çok erken biçim yüksek protein ve sindirilebilirlik sağlayabilir; ancak bitki henüz yeterli rezerv biriktirmeden biçimlerin sıklaştırılması standın zayıflamasına yol açabilir. Biçimi geciktirmek tonajı artırsa da sap liflenir, yaprak oranı ve yem kalitesi düşebilir. Bu nedenle hasat kararını yalnızca biçim tarihine veya bitki boyuna göre değil, gelişme evresi, hava tahmini, standın durumu ve hayvanların rasyon ihtiyacına göre verin.
Yonca gelişme evresini izleyin
Biçim zamanı belirlenirken tomurcuklanma, çiçeklenme başlangıcı, sap kalınlığı ve bitki yoğunluğu birlikte incelenir. Genç evrede kesilen yonca çoğu zaman daha yapraklı ve sindirilebilir bir yem verir; ileri olgunlukta sap oranı artar ve lif sertleşir. Ancak bölgeler, çeşitler ve üretim hedefleri farklı olduğundan tek bir gelişme evresi bütün işletmeler için en iyi zaman olmayabilir. Süt hayvanlarına yüksek kaliteli kaba yem hedefleyen işletme ile bakım rasyonu hazırlayan işletmenin biçim kararı aynı olmak zorunda değildir.
Tarlayı birkaç noktadan kontrol edin. Bitki boyu, tomurcuk yoğunluğu, yabancı ot varlığı, yatma ve hastalık belirtisini kaydedin. Sadece tarla kenarına bakmak, iç kısımdaki gelişimi ve nem durumunu kaçırabilir. Biçimden önce numune alıp kuru madde, ham protein, lif ve sindirilebilirlik analizini yaptırmak rasyon planını güçlendirir. Kalite verisini geçen biçimlerle karşılaştırarak işletmenizin hedefini daha gerçekçi belirleyin.
Kalite ve bitki rezervleri arasındaki denge
Yonca çok yıllık bir baklagildir ve biçim sonrası yeniden büyümek için kök ve taç bölgesindeki karbonhidrat rezervlerinden yararlanır. Sık biçimler kaliteyi yükseltebilir; fakat her biçim arasında bitkinin toparlanması için yeterli süre bırakılmazsa kök rezervleri azalır, yeni sürgünler zayıflar ve standın boşlukları artabilir. Yaprakların büyük bölümü kaybedildiğinde bitkinin enerji üretme kapasitesi de düşer. Bu yüzden yüksek kalite isteğini bitki kalıcılığını koruyan bir biçim aralığı ve kesim yüksekliğiyle birlikte planlayın.
Sonbahara yaklaşırken yapılan biçimler ayrıca değerlendirilmelidir. Bitkiyi kışa hazırlayan kök rezervlerini yenileme süresi, bölge iklimi ve ilk don tarihi ile bağlantılıdır. Geç sezonda biçim yapılması her koşulda yanlış değildir; ancak biçim sonrası yeniden sürme ve kışa dayanıklılık riski dikkate alınmalıdır. Tarlanın zayıf alanlarında veya kuraklık stresi yaşayan standlarda yoğun biçim baskısını azaltın.
Hava koşulu ve kurutma planı
Biçim için yalnızca bitki evresi değil, önümüzdeki günlerin yağış ve nem durumu da önemlidir. Yağmur, yerde kuruyan otun yaprak kaybını ve besin yıkanmasını artırabilir; aşırı uzun tarlada kalma ise solunum kaybı ve kalite düşüşü yaratır. Biçim makinesinin bıçakları keskin olmalı ve uygun yükseklikte çalışmalıdır. Çok alçak kesim toprağı ve yabancı maddeyi yeme karıştırabilir; gereğinden yüksek kesim ise verimi düşürür. Kesim yüksekliğini bitki gelişimi ve makine koşuluna göre belirleyin.
Yonca yaprakları saplardan daha hızlı kurur ve mekanik işlem sırasında kolayca dökülebilir. Sık çevirme, aşırı hızlı tırmıklama veya kuru yaprakları sert biçimde işleme, en besleyici kısmın tarlada kaybolmasına yol açar. Biçim sonrası havanın kurutmaya yetecek zamanı olup olmadığını takip edin. Balya yapılacak nem sınırları balya tipi, depolama ve işletme ekipmanına göre değişir; fazla nemli balya ısınma ve küflenme riski taşır. Ölçüm cihazı kullanın, yalnızca elle bükerek karar vermeyin.
Kuru ot, balya veya silaj kararı
Yoncanın kuru ot mu yoksa silaj olarak mı değerlendirileceği tarladaki hava penceresi, depolama olanakları, işletmenin yem ihtiyacı ve makine altyapısına bağlıdır. Silaj, uygun nem ve hava geçirmez koşulda daha kısa kurutma süresi gerektirebilir; fakat doğru sıkıştırma, örtü ve fermantasyon yönetimi gerekir. Kuru ot depolaması için ise balyanın yeterince kuruması ve depoda yağıştan korunması şarttır. Her yöntemde hasat edilen yemin kuru maddesini ölçüp gerçek depolama kaybını takip edin.
Balya yoğunluğu ve biçimi depolama düzenini etkiler. Balya zeminden izole, havalandırmalı ve çatı altı alanda tutulmalıdır. Dışarıda depolanacaksa su tahliyesi iyi olmalı ve balyalar yerle temas etmemelidir. Isınma, küf, tozlanma veya kötü koku varsa yemi hayvanlara vermeden önce durumunu değerlendirin; şüpheli yem için analiz ve veteriner görüşü alın.
Standın durumuna göre biçim kararını değiştirin
Boşluklu, yabancı otla kaplı, kış zararı görmüş veya kuraklıktan etkilenen yoncalıkta aynı biçim yoğunluğu verimli ve sık bir standa uygulanmamalıdır. İlkbaharda stand sayımı yapın; bitki yoğunluğunu, yabancı ot oranını, kök ve taç sağlığını kontrol edin. Eski veya üretkenliği azalan alanlarda yenileme zamanını ve münavebe planını değerlendirin. Toprak pH'ı ve besin durumu yoncanın kalıcılığını etkileyebilir; gübre ve kireçleme kararını analiz sonucuna göre verin.
Üretici için biçim kontrol listesi
Biçimden önce bitki gelişme evresini, hava penceresini, stand yoğunluğunu ve yem analizini değerlendirin. Makine bıçakları ile kesim yüksekliğini kontrol edin. Kurutma ve balyalama için yeterli ekipman ve depo kapasitesi olup olmadığını doğrulayın. Kuru ot veya silaj yöntemini biçim öncesi seçin. Hasat sonrası kuru madde, yaprak kaybı, balya nemi, depolama kaybı ve hayvan performansını kaydedin. Bu kayıtlar sonraki biçimin zamanlaması ve stand yenileme kararları için işe yarar.
Verimli yonca yönetimi, her biçimde en yüksek tonajı kovalamaktan ziyade kaliteli yem üretirken standın kök rezervlerini ve kışa dayanıklılığını korumaktır. İklim ve çeşit bilgisi işletmeye özgü karar gerektirir; biçim programını tarla gözlemleri ve yem analizleriyle güncelleyin.