Yonca hasadında biçim zamanı, kaba yemin protein ve lif düzeyini, yaprak oranını, tarlanın yeniden sürmesini ve depolama güvenliğini etkiler. Yüksek tonajı tek başına hedeflemek yerine hayvanların rasyon ihtiyacına uygun, temiz ve güvenle saklanabilir yem üretmek gerekir. Biçim kararı çeşide, gelişme evresine, hava tahminine, sulama ve ekipman kapasitesine göre verilmelidir. Aynı tarlada dahi farklı bölgeler eş zamanlı olgunlaşmayabilir.
Bitkinin gelişme evresini gözleyin
Yoncanın biçim olgunluğu bölge, çeşit, sıcaklık, su durumu ve önceki biçim zamanına göre değişir. Tarlanın farklı bölümlerinde bitki boyunu, tomurcuklanmayı, çiçeklenmeyi ve alt yaprakların durumunu inceleyin. Tek bir noktada gelişme aşaması daha ileri olabilir. Örnekleme yaparken tarla içi ve kenarları, sulanan ve daha kuru alanları ayrı değerlendirin.
Biçim aralıklarını sabit takvim günlerine bağlamayın. Çok erken biçim daha yüksek yem kalitesi sağlayabilir ancak verim ve bitkinin sonraki sürgün rezervi etkilenebilir. Geç biçimde sap oranı artıp yaprak oranı düşebilir. Hedef; yem analizinde besin değeri ile bitki kalıcılığı arasında uygun dengeyi kurmaktır. Bölgeye özgü biçim penceresi için yem bitkileri uzmanından danışmanlık alın.
Hava tahmini ve iş planı
Biçimden önce yağış, nem, rüzgâr ve sıcaklık tahminini inceleyin. Yağış sırasında tarlada uzun süre kalan otun besin kaybı artabilir; çok sıcak ve kuru hava ise yaprakların saplardan önce kuruyup dökülmesine yol açabilir. Biçim alanı, balyalama ekipmanı ve işgücü kapasitesini önceden eşleştirin. Ürün kesildikten sonra gereksiz yere beklemesini önleyin.
Birden fazla tarlayı aynı gün biçmek yerine hava penceresine göre sıraya koyun. Kurutma kapasitesi sınırlıysa tarlada kalacak ot miktarını dikkate alın. Ani yağış veya ekipman arızası için yedek plan belirleyin. Biçim tarihi, tahmin ve gerçekleşen hava koşullarını kayıt altına almak sonraki sezonda planlama hatalarını azaltır.
Biçim yüksekliği ve makine ayarı
Biçim yüksekliği, bitkinin yeniden gelişmesi ve tarlanın uzun ömürlülüğü için önemlidir. Bıçağın zemine fazla yaklaşması taçlara zarar verebilir, toprağı ve taşı yeme karıştırabilir. Çok yüksek biçim ise kullanılabilir yem miktarını düşürebilir. Yüzey engebesi ve taşlılık göz önüne alınarak biçme makinesinin kesim yüksekliğini tarlanın farklı bölümlerinde kontrol edin.
Bıçakların keskinliği ve makinenin çalışma hızı düzgün kesim sağlar. Ezme ekipmanı kullanılıyorsa sapların kuruma hızını artırırken yaprak kaybı yaratmaması için ayarları kontrol edin. Kısa deneme şeridiyle kesim ve ezme kalitesini gözleyin. Makine bakımı ve güvenlik koruyucuları hasat öncesinde kontrol edilmelidir.
Kurutma sırasında yaprak kaybını azaltın
Yonca yaprakları besleyici değeri yüksek bölümdür ve kuruyup gevrekleştiğinde elleçleme sırasında kolayca dökülebilir. Biçimden sonra otun çevrilme, tırmıklama ve toplanma sayısını gereksiz yere artırmayın. Kurutma sürecinde hava koşulları ve bitkinin nemini düzenli kontrol edin. Sadece sapın dış görünüşüne bakarak ürünün tamamının kuru olduğuna karar vermeyin.
Toprakla temas ve çiy, kuruma süresini etkiler. Yağmur sonrası otun yıkanması ve yaprak kaybı artabilir. Tırmıklama zamanını materyalin nemine göre seçin; çok kuru bitkide agresif tırmık yaprakların dökülmesine neden olur. Ekipman ayarını küçük bir alanda deneyin ve tarlanın her yerinde benzer sonuç aldığınızı kontrol edin.
Balyalama ve depolama güvenliği
Balya nemini uygun ölçüm cihazıyla kontrol edin; farklı balya ve noktaları ölçerek ortalama ve değişkenliği görün. Güvenli balyalama nemi balya tipi, sıkılık, depolama sistemi ve iklim koşuluna göre değişebilir. Nemli balya içeride ısınma ve küflenme riski taşıyabilir; fazla kuru balya ise yaprak dökebilir. Teknik öneri ve ekipman talimatını izleyin.
Balyaları yağıştan korunan, hava dolaşımı bulunan ve zeminden yükseltilmiş depoda saklayın. Partileri biçim tarihi, tarla ve yem analiziyle etiketleyin. Depoda ısınma, küf kokusu, nem veya yapısal değişimi düzenli kontrol edin. Küflü, ısınmış veya yabancı madde içeren yemi hayvanlara vermeyin; şüpheli partiyi ayırıp besleme uzmanıyla değerlendirin.
Yem analizi ve rasyon değeri
Hasat sonrası yem numunesini temsil edecek şekilde alın ve laboratuvara uygun biçimde gönderin. Protein, lif ve mineral düzeyi biçim evresi ve yetiştirme koşullarına göre değişir. Rasyon formülünü tahmine değil, analiz sonucuna dayandırın. Yoncanın tek başına tüm hayvan gruplarının gereksinimini karşılayacağı varsayılmamalı; enerji, protein ve lif dengesi besleme uzmanıyla yapılmalıdır.
Biçim tarihleri, balya nemi, depolama kayıpları, analiz sonucu ve hayvan performansını birlikte kaydedin. Süt verimi, canlı ağırlık artışı veya yem tüketimi değişirse yalnızca yoncayı suçlamadan rasyonun tamamını inceleyin. Yem kalitesi ve depolama kayıpları işletme maliyetine doğrudan yansır.
Tarlanın kalıcılığını ve sonraki biçimi planlayın
Yonca biçildikten sonra taç ve köklerin toparlanması için uygun gelişme süresi bırakılmalıdır. Aşırı sık biçim bitki rezervlerini azaltıp tarlanın kalıcılığını olumsuz etkileyebilir. Sulama, yabancı ot, hastalık ve besin durumu sonraki sürgün gelişimini etkiler. Her biçimden sonra tarlanın çıkışını, boşlukları ve ot bileşimini gözleyin.
Yonca biçiminde kaliteyi korumak doğru zamanda kesmek kadar nazik kurutma, nem ölçümü ve güvenli depolamayı da gerektirir. Sezon sonu kayıtlarıyla farklı tarlaları kıyaslayın ve biçim aralıklarını işletmenizin iklimine, yem ihtiyacına ve bitki durumuna göre güncelleyin. Sorunlu balya veya tarlalarda yem bitkileri uzmanından destek alın.