Kuzularda sütten kesim, yalnızca süt veya süt ikamesinin kaldırıldığı bir gün değil, rumen gelişimi ve katı yem tüketiminin yeterli düzeye ulaştığı kademeli bir geçiştir. Hazırlık iyi yapılmazsa canlı ağırlık artışı yavaşlayabilir, ishal ve solunum yolu sorunları artabilir. Uygun zamanlama; kuzu yaşı, canlı ağırlık, sağlık durumu, katı yem tüketimi ve işletmenin bakım koşulları birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.
Sütten kesimden önce katı yem tüketimini geliştirin
Kuzular doğumdan itibaren kaliteli kaba yeme ve kuzu başlangıç yemine erişebilmelidir. Başlangıç yemi taze, temiz ve kolay ulaşılabilir bir yemlikte sunulmalı; yemlik anaçların ulaşamayacağı şekilde düzenlenmelidir. Küçük miktarlarda sık yenileme, yemin bayatlamasını ve kirlenmesini önler. Katı yem tüketimi henüz düşük olan kuzuda sütü aniden kesmek, enerji ve besin alımında belirgin düşüşe yol açabilir.
Yem değişikliklerini kademeli yapın. Yeni yem karışımını eski yemle birkaç gün boyunca artan oranlarda karıştırmak, sindirim sisteminin uyumunu kolaylaştırır. Küflü, nemlenmiş veya kokusu değişmiş yem kullanılmamalıdır. Temiz suya sürekli erişim de katı yem tüketiminin gelişmesi için gereklidir. Suluklar kuzu boyuna uygun yükseklikte olmalı ve dışkı, altlık veya yem artığıyla kirlenmeleri önlenmelidir.
Uygun zamanı tek bir yaşa bağlamayın
Sütten kesim zamanı işletmeden işletmeye değişebilir. Kuzunun canlı ağırlığı, günlük katı yem tüketimi, doğum tipi, ana sütü, sağlık durumu ve yetiştirme sistemi dikkate alınmalıdır. İkiz doğan veya hastalık geçiren kuzular ek gözlem gerektirebilir. Kuzu yem yemeye başlamamış, büyümesi geride kalmış ya da ishal gibi bir sağlık sorunu yaşıyorsa kesim kararını veteriner hekime danışmadan uygulamayın. Hedef, kuzuya uygun gelişme düzeyinde geçiş yapmaktır; takvim yaşına göre acele etmek doğru değildir.
Kesimden önce birkaç gün boyunca her kuzunun yemliğe gelip gelmediğini ve ne kadar tükettiğini izleyin. Mümkünse grup ortalamasına ek olarak zayıf gelişen bireyleri de ayrı takip edin. Canlı ağırlık ölçümü, büyüme hızını değerlendirmenin en güvenilir yollarından biridir. Düzenli tartım yapılamıyorsa göğüs çevresi ve vücut kondisyonu gibi göstergeler yardımcı olabilir, ancak ölçüm yöntemi tutarlı olmalıdır.
Geçişi kademeli ve sakin yönetin
Süt miktarını birden kesmek yerine, işletme sistemine uygun biçimde birkaç gün içinde azaltmak stresi düşürebilir. Kuzuları aynı anda yeni bölmeye taşımak, yem değiştirmek ve sütten kesmek gibi birden fazla değişikliği üst üste getirmeyin. Bu durum iştahın azalmasına ve hayvanların çevreye uyumunun zorlaşmasına neden olabilir. Mümkünse grup düzeni ve yemlik yerleşimi geçiş sırasında sabit kalsın.
Yemlikte yeterli alan bırakın; küçük veya çekingen kuzuların baskın hayvanlar nedeniyle yemden uzak kalmasını önleyin. Suluk ve yemliğe kolay ulaşılabilen, kuru ve havalandırılan bir alan seçin. Kalabalık, ıslak altlık veya ani hava akımı stresi artırabilir. Sütten kesim döneminde kuzuları gereksiz yere uzun mesafeye taşımayın ve rutin işlemleri veteriner hekimle planlayın.
Besleme ve barınak koşullarını dengeleyin
Sütten kesim sonrası rasyon, yaşa ve gelişim hedeflerine uygun enerji, protein, lif ve mineral içermelidir. Kuzu başlangıç yeminden büyütme yemine geçiş yapılacaksa bunu kademeli biçimde uygulayın. Kaba yem kaliteli ve sindirilebilir olmalı; çok iri veya düşük kaliteli yem, genç kuzularda tüketimi sınırlayabilir. Yem formülasyonu ve mineral desteği konusunda sürünün ihtiyaçlarına göre uzman görüşü alın; her işletme için aynı reçete uygun olmayabilir.
Barınakta temiz hava dolaşımı sağlarken kuzuları doğrudan cereyanda bırakmayın. Altlığı kuru tutun, ıslak ve kirli alanları düzenli uzaklaştırın. Aşırı nem ve amonyak solunum yolu sağlığını olumsuz etkileyebilir. Yeni kesilmiş kuzuları yaş ve büyüklük bakımından benzer gruplara ayırmak yemlik rekabetini azaltır. Yüksek yoğunlukta barındırma, hastalıkların yayılmasını ve gelişme farklarının artmasını kolaylaştırır.
Sağlık belirtilerini ve büyümeyi izleyin
Sütten kesimden sonra iştah, dışkı, solunum, hareketlilik ve canlı ağırlık değişimlerini günlük gözlemleyin. İshal, öksürük, burun akıntısı, halsizlik veya yemden kesilme fark edildiğinde hayvanı ayırarak veteriner hekime başvurun. Belirti gösteren tüm kuzulara aynı ilacı uygulamak yerine önce tanı ve uygun tedavi planı oluşturulmalıdır. Aşı, parazit kontrolü ve diğer sürü sağlığı uygulamalarının zamanını veteriner hekiminizle birlikte belirleyin.
Kayıtlarda doğum tarihi, ana bilgisi, tartım sonuçları, yem değişiklikleri, hastalıklar ve tedaviler yer almalıdır. Bu kayıtlar sütten kesim başarısının hangi gruplarda daha iyi olduğunu ortaya koyar. Büyüme geriliği tekrarlanıyorsa anaç beslemesi, kolostrum alımı, başlangıç yemi ve barınak koşullarını birlikte gözden geçirin.
Başarılı geçiş için kontrol listesi
Kesimden önce her kuzunun katı yem tükettiğinden emin olun, kaliteli yem ve temiz suyu hazır bulundurun, zayıf veya hasta bireyleri ayırarak değerlendirin ve değişiklikleri kademeli uygulayın. Geçiş sırasında yemlik erişimini, altlık kuruluğunu ve havalandırmayı koruyun. Sütten kesim sonrası birkaç hafta büyüme ve sağlık takibini sürdürün. Böylece erken fark edilen sorunlara zamanında müdahale edebilir ve sürü yönetimini sezon sonunda kayıtlar üzerinden iyileştirebilirsiniz.
Kuzuların sütten kesim başarısı, tek bir tarihten çok hazırlık ve takip kalitesiyle belirlenir. Katı yem tüketimini önceden geliştirmek, ani değişikliklerden kaçınmak ve sağlık durumunu yakından izlemek geçişi daha güvenli hale getirir. Şüpheli belirtilerde veteriner hekimden destek alın.