Kümes altlığı, kanatlıların ayak sağlığını, ortam havasını ve günlük konforunu etkileyen temel yönetim unsurlarından biridir. Uygun altlık kuru, gevşek ve temiz olmalı; su sızıntısı, havalandırma yetersizliği ve aşırı hayvan yoğunluğu gibi sorunlar erken fark edilmelidir. Yönetim planı kümes tipi, sürü yaşı ve yerel üretim kurallarına göre hazırlanmalıdır.
Altlık malzemesini doğru seçin
Kullanılan materyal temiz, emici, kolay bulunabilir ve kümes koşullarına uygun olmalıdır. Malzemenin tozlu, küflü ya da kimyasal bulaşmış olmamasına dikkat edin. Serimden önce zeminin kuru ve temiz olması gerekir. Altlık derinliği ve miktarı işletmenin sistemi ve teknik rehberliğe göre belirlenir; önemli olan sürü boyunca yüzeyin kuru ve kabarık tutulmasıdır.
Nem kaynaklarını tespit edin
Islak bölgeler çoğunlukla suluk çevresinde, duvar kenarlarında veya hava akımının zayıf olduğu noktalarda görülür. Bu alanları günlük kontrol edin ve sorunun nedenini düzeltmeden yalnızca üzerine kuru malzeme eklemeyin. Suluk yüksekliği, su basıncı ve hat sızıntıları gözden geçirilmeli; aşırı sulama ve yemliklerden dökülen su azaltılmalıdır. Geniş alana yayılan ıslaklıkta havalandırma ve bina yalıtımı da incelenmelidir.
Havalandırma ve altlık ilişkisi
Havalandırma, ortam neminin uzaklaştırılmasına yardımcı olur; ancak soğuk dönemde kuşların üzerine doğrudan hava akımı verilmemelidir. Fanlar, hava girişleri ve zamanlayıcılar düzenli bakımdan geçirilmelidir. Kümes içinde yoğun koku, göz veya solunum yolu tahrişi fark edilirse bunu yalnızca altlık sorunu olarak değerlendirmeyin. Hava kalitesi ölçümleri ve teknik servis desteği ile neden araştırılmalıdır.
Günlük gözlem ve müdahale
Altlığı farklı noktalarda elinizle kontrol edin; topaklanma, kabuklaşma ve ıslak lekeleri kaydedin. Gerekli bölgelerde topakları uzaklaştırıp yüzeyi havalandırın ve uygun kuru materyal ekleyin. Tüm altlığı gereksiz yere karıştırmak tozu artırabilir. Uygulamaları sürü davranışı ve teknik talimatlara göre yapın; dezenfektan veya kimyasal kullanımı söz konusuysa ürün etiketine ve iş güvenliği kurallarına uyun.
Sürü sağlığını izleyin
Ayak tabanı lezyonları, topallık, kirli tüyler, öksürük veya normal dışı davranışlar düzenli gözlemle fark edilebilir. Bu belirtiler tek bir nedene bağlanmamalıdır. Sürüde sağlık sorunu şüphesinde veteriner hekim değerlendirmesi alın; tedavi ve biyogüvenlik adımlarını uzman önerisi olmadan değiştirmeyin. Ölü hayvanların uzaklaştırılması ve temizlik işlemleri işletmenin biyogüvenlik prosedürlerine uygun yürütülmelidir.
Kayıt ve dönem sonu temizlik
Islak alanların yeri, yapılan düzeltmeler, altlık ekleme tarihleri ve sürü gözlemleri kısa notlarla takip edilmelidir. Bu kayıtlar tekrarlayan suluk veya havalandırma sorunlarını ortaya çıkarır. Sürü boşaltıldıktan sonra altlık güvenli biçimde uzaklaştırılmalı, bina temizlenip kurutulmalı ve sonraki sürü öncesi ekipman kontrol edilmelidir. Kuru altlık ve iyi hava akışı, düzenli bakımın sonucudur.